Di Malaysia, nikotin sejak dahulu dikawal sebagai racun di bawah Akta Racun 1952. Keadaan ini berubah pada Mac 2023 apabila Kerajaan mewartakan pindaan untuk mengecualikan sediaan nikotin dalam bentuk cecair atau gel untuk kegunaan rokok elektronik dan peranti pengewapan elektronik daripada Akta Racun. Langkah itu kemudiannya menjadi topik perdebatan awam dan di Parlimen.
Dalam Belanjawan 2023, Kerajaan mencadangkan duti eksais terhadap cecair vape bernikotin. Menurut laporan CodeBlue pada 2026, Lembaga Racun sebulat suara menolak cadangan untuk mengecualikan cecair dan gel nikotin daripada kawalan pada 2023.
Pada 31 Mac 2023, Menteri Kesihatan ketika itu, Dr Zaliha Mustafa, mewartakan Perintah Racun (Pindaan Senarai Racun) 2023, yang mengecualikan daripada Senarai Racun sediaan nikotin dalam bentuk cecair atau gel untuk kegunaan rokok elektronik dan peranti pengewapan. Perintah itu berkuat kuasa pada 1 April 2023.
Perintah eksais pada kadar 40 sen bagi setiap mililiter ialah Perintah Duti Eksais (Pindaan) 2023, P.U.(A) 98/2023, yang dibuat di bawah subseksyen 6(1) Akta Eksais 1976. Menteri Kewangan menandatanganinya pada 29 Mac 2023, dan ia diwartakan pada 31 Mac 2023 serta berkuat kuasa pada 1 April 2023.
Tiga pertubuhan kesihatan awam, iaitu Majlis Kawalan Tembakau Malaysia, Malaysian Green Lung Association dan Voice of the Children, mencabar pengecualian itu. Pada 15 Mei 2026, Hakim Mahkamah Tinggi Kuala Lumpur, Datuk Aliza Sulaiman, membenarkan permohonan mereka. Beliau mengisytiharkan pengecualian itu tidak rasional, dan mengisytiharkan pengecualian itu dimasukkan tanpa rundingan sewajarnya dengan Lembaga Racun, oleh itu ultra vires* seksyen 6 Akta Racun 1952, dengan mendapati keputusan itu didorong terutamanya oleh sebab ekonomi berkaitan duti eksais yang dirancang. Mahkamah membuat perisytiharan sahaja: perintah 2023 itu tidak dibatalkan dan tidak dimansuhkan. Beliau tidak membuat perintah tentang kos atas alasan perkara itu melibatkan kepentingan awam.
Menteri Kesihatan dan Kerajaan memfailkan notis rayuan pada 12 Jun 2026 terhadap keseluruhan penghakiman itu. Tiada perintah penggantungan keputusan Mahkamah Tinggi itu dilaporkan. Pada 18 Ogos 2026, Jabatan Peguam Negara memfailkan notis menghentikan rayuan di Mahkamah Rayuan dan menarik balik rayuan itu sepenuhnya, sekali lagi tanpa perintah tentang kos. Peguam Negara, Tan Sri Mohd Dusuki Mokhtar, dilaporkan berkata rayuan itu ditarik balik kerana Akta 852 sudah menyediakan rangka kerja untuk mengawal selia jualan dan penggunaan produk vape bernikotin.
KKM belum menyatakan implikasi penghakiman itu terhadap jualan runcit. Malaysian Medical Association, Malaysian Pharmacists Society, MyWatch dan Galen Centre for Health and Social Policy meminta penjelasan itu pada 19 dan 20 Ogos 2026. Pada 26 Ogos 2026, KPDN menyatakan kawalan utama terhadap vape dan nikotin terletak di bawah bidang kuasa KKM, menurut laporan CodeBlue pada 27 Ogos. Isu ini turut dibangkitkan oleh Ahli Parlimen pada 2 dan 3 September 2026.
Pada 26 Ogos 2026, Menteri Kesihatan berkata kementeriannya akan mengadakan taklimat media untuk menjelaskan penarikan balik itu, sebelum mesyuarat menteri-menteri kesihatan ASEAN pada awal September. Mesyuarat Menteri-Menteri Kesihatan ASEAN ke-17 berlangsung di Kuala Lumpur dari 7 hingga 11 September 2026. Menurut laporan CodeBlue pada 11 September, taklimat yang dijanjikan itu belum diadakan.
Setakat 23 Oktober 2026, kami belum menemui laporan bahawa taklimat media itu diadakan. Sesetengah pengulas, termasuk CodeBlue terbitan Galen Centre, mentafsirkan penghakiman itu sebagai pengharaman de facto terhadap jualan runcit vape bernikotin. Pihak lain pula merujuk kenyataan Peguam Negara yang bersandarkan Akta 852.
Selagi KKM atau Kementerian Kewangan tidak menyatakan sebaliknya, MOVE menganggap kedudukan ini belum selesai.
Sumber: [2026] MLJU 3232, alasan penghakiman bertarikh 24 Julai 2026 · The Star, “Govt decision to de-list liquid nicotine from Poisons Act ‘irrational’, rules High Court”, 15 Mei 2026 · The Edge Malaysia, Mei 2026 · Free Malaysia Today, “Govt drops appeal against ruling on liquid nicotine exemption”, 18 Ogos 2026, bagi notis menghentikan rayuan · New Straits Times, 19 Ogos 2026, bagi kenyataan Peguam Negara · Free Malaysia Today, “Is sale of vapes with nicotine liquids, gels now banned, govt asked”, 20 Ogos 2026 · Free Malaysia Today tentang taklimat media yang dijanjikan, 26 Ogos 2026 · The Star tentang mesyuarat menteri-menteri kesihatan ASEAN, 5 September 2026 · Bernama tentang penutupan Mesyuarat Menteri-Menteri Kesihatan ASEAN ke-17, 11 September 2026 · CodeBlue tentang taklimat itu, 11 September 2026 · MAICSA, “Federal Gazette: Amended Orders and Regulations 2023” dan Malay Mail, 31 Mac 2023, bagi perintah eksais · CodeBlue, “Explainer: Three Options For Putrajaya After Withdrawing Nicotine Appeal”, 1 September 2026, bagi penolakan oleh Lembaga Racun. CodeBlue ialah terbitan Galen Centre, yang menyokong kes itu; dalam teks di atas, kami menamakannya dan tidak memetiknya seolah-olah berita agensi yang neutral.
* “Ultra vires” bermaksud di luar kuasa yang diberikan oleh undang-undang. Mahkamah mendapati perintah itu dibuat tanpa rundingan yang dikehendaki oleh seksyen 6 Akta Racun 1952.
